22 Mayıs 2022

Helixbilim.com

Güncel Bilim ve Teknoloji Siteniz…

Caenorhabditis elegans nedir ?

b5c3c63c-3c00-4b32-acba-e6b4f935c12e-shortlit-1

b5c3c63c-3c00-4b32-acba-e6b4f935c12e-shortlit-1

Caenorhabditis elegans  nedir ?

 Caenorhabditis elegans (iplik kurdu) nedir?

C. elegans, insana zararsız bir kurtçuktur. Konuşma dilinde ‘iplik kurdu’ olarak adlandırılır. Kurtçukların  su ya da karada yaşayan bir çok cinsi vardır. C. elegans’in boyu erişkinken 1 milimetre civarındadir, bu nedenle incelemek için diseksiyon mikroskobu kullanılır.C. elegans toprakta, bitki kökleri civarinda yaşar. Dünyanin her yerinde bulunur. Mikrop yer, özellikle bakteriyle beslenir. Laboratuvarda Petri kapları içinde kolayca üretilir. Dondurularak uzun yıllar saklanabilir.

 Caenorhabditis elegans üreme döngüsü

file.jpg

.C. elegans hızla ürer. Üreme dönemine üç günde girer. Yaklaşık üç gün boyunca 300 civarı yavru yapar. Etrafta bol besin varsa toplam ömrü 15 gündür. Besin olmadığı zaman dauer denilen bir karakter kazanır. Bu durumda beslenmeyi durdurur, ancak ömrü bir kaç ay uzar. Yiyecek bulunca normal haline geri döner.C. elegans saydam olduğu için toplam 959 hücresi mikroskop altında rahatlıkla incelenir. Vücudu silindir şeklinde, uçlara doğru incelen bir özellik gösterir. Erişkin kurtçuk iç içe geçmiş iki boru gibi düşünülebilir. Dış boru deri ve kas tarafindan oluşturulurken, kafadan kuyruğa dizili yemek borusu, sindirim sistemi ve üreme organları iç boruyu yaparlar.Erişkin C. elegansC. elegans genetik araştirmalara yatkın bir deney hayvanıdır. C. elegans projesi otuz yıl önce Güney Afrikalı bilim adamı Sydney Brenner tarafından başlatıldı. Brenner ve çalışma arkadaşları Robert Horvitz ve John Sulston iplik kurdu araştırmaları dolayısıyla 2002 yilinda Tıp ve Biyoloji Nobel ödülünü aldılar.C. elegans üzerine binlerce araştırma makalesi yayımlanmıştır. İplik kurdu ile ilgili tüm bilgiler Wormbase veri tabaninda toplanır. Genom dizisi saptanan ilk hayvandır. Yaklaşık 20.000 civarında geni vardır. Bu genlerin önemli bir kısmı insan genlerine büyük benzerlik gösterir.C. elegans çok basit yapılı olmasına ragmen, temel biyolojik özellikler bakımından insanla çok ortak yönü olan bir canlıdır. Kurtçukta yürütülen genetik araştırmalar sayesinde döllenmeden başlayarak organlar ve vücut şeklinin oluşumu, sinir hücrelerinin işlevleri, davranışlar, yaşlanma gibi biyolojinin temel soruları üzerine bilgi üretmek mümkün olmaktadır. C. elegans’ta hünsa (hermafrodit) ve erkek olmak üzere iki cinsiyet mevcuttur. Hünsa hayvanlar hem yumurta, hem de sperm içerir. Bu hayvanlar kendi başlarına ürer ve genetik anlamda kendilerinin tıpatıp aynısı klonlar üretir. Erkekler sadece sperm yapar. İplik kurdunun yumurta hücresi spermle döllenince cenin oluşur. Bu cenin büyür, organ ve vücut şekli oluşumu tamamlanır, hayvan erişkin haline ulasir.

F2.large.jpg

C. elegans’in toplam 302 hücreden oluşan bir sinir sistemi vardır. Bu sinir sistemi sayesinde yutma, hareket etme, çiftleşme, zararlı uyaranlara tepki gösterme gibi davranışlar gösterir. Kafa bölgesinde beyin karşılığı bir sinir halkası ve vücut boyunca uzanan omurilik karşılığı bir sinir kordonu kasları uyararak hayvanın vücut hareketlerini yönetir. Toplam 81 kas hücresi bulunur. Hayvan bu kasların kasılmaları sayesinde zarif, kıvrımlı dalgalar yaparak öne ve arkaya hareket eder.Duyu organları. Kafa ve kuyruk bölgesinde tat, koku, ısı ve dokunmaya duyarlı duyu organları bulunur. Her ne kadar görme organı yoksa da ışığa zayıf bir yanıtı olup olmadığı araştırma konusudur.

kaynak: helixbili.com ,web