22 Mayıs 2022

Helixbilim.com

Güncel Bilim ve Teknoloji Siteniz…

Gelişim biyolojisi: transkripsiyon faktörlerinin tanımı ve emriyonik dönemde en çok eksprese edilen transkripsiyon faktörleri

Soru:  transkripsiyon faktörlerinin tanımını yaparak, emriyonik özellikle gelişimde rol alan transkripsiyon faktörlerinin isim ve görevlerini yazınız?

Cevap:   genlerin transkripsiyonunu  düzenlemek için DNA  üzerinde belli bir diziye bağlanabilen proteinlere transkripsiyon faktörü  denir .

Promotorların ve enhancerlerin trans-düzenleyicileri

Transkripsiyon faktörleri enhancer ve promotor bölgelerine bağlanan proteinlerdir ve transkripsiyonun gerçekleştiği herhangibir hücrede sadece küçük bir grup promotorla etkileşir. Birçok transkripsiyon faktörleri spesifik DNA dizilerine bağlanabilir, ve bu trans düzenleyici proteinler yapısal benzerlikleri bakımından aileler şeklinde gruplandırılırlar.  Böyle bir aile içinde, proteinler kendi DNA bağlama bölgelerinde genel bir iskelet yapısını paylaşırlar, ve bağlanma yerindeki amino asitlerdeki hafif farklılıklar onun bağlandığı DNA’nın dizisini değiştirebilir.

         Genel transkripsiyon faktörleri

Gene olarak transkripsiyon başlaması için RNA pol II ve 5 transkripsiyon faktörüne ihtiyaç vardır. Şu şekilde gösterilebilirler.TF IIA,TF IIB,TF IID, TF IIE,TF IIF,TF IIH olarak gösterilebilir.

Emriyonik gelişimde rol alan Transkripsiyon Faktörleri

Embriyoda gerçekleşen beşinci bölünmeden sonra blastomerler arasında bir veya daha fazla kavite oluşmaya başlar. Boşluklar daha sonra genişler ve birbirleriyle kaynaşarak tek bir büyük kavite oluştururlar. Bu noktada embriyo, özel bir isim alarak “blastosist” olarak adlandırılır. Ortaya çıkacak ilk embriyonik doku blastosistin dış epitelyal katmanı oluşturan trofoektoderm’dir ve iç hücre kütlesi adı verilen blastosistin kavitesine bakan hücrelerden oluşan, fetüsü meydana getiren pluripotent iç hücre kütlesinden ayrılır. Blastosistin uterus duvarına implantasyonuna aracılık eden aynı zamanda plasentasyona katkıda bulunan TE, trofoblastların progenitörüdür. Apikal bazal hücre polarite düzenleyicileri ve Hippo sinyal yolakları, TE epitelizasyonu ve Cdx2 gibi TE spesifik transkripsiyon faktörlerinin aktivasyonundan sorumludur. Cdx2, kaudal-tip homeodomain transkripsiyon faktörü pluripotensinin anahtar düzenleyicisi olan POU-domain transkripsiyon faktörü Pou5f1’in ekspresyonunu baskılar ve bu durum sonrasında TE soyunun ICM’den ayrılmasını destekler

Homeodomain Proteinler : Trans-düzenleyici faktörlerin en önemli ailelerinden biri homeodomain proteinler grubudur. Bu proteinler hayvanlar aleminde anterior-posterior vücut ekseninin belirlenmesinde önemlidir.  Homeodomain bir heliks-ilmek-heliks şeklinde düzenlenmiş 60 amino asitten oluşur, üçüncü heliks DNA’nın major oluğuna uzanarak onu tanır.  Homeodomainin amino terminal kısmındaki amino asitler de minör oluktaki bazlarla temas eder. Bu homeodomain ilk kez Drosophila’da segment kimliğini tayin eden proteinlerde görülmüştür.

POU Transkripsiyon Faktörleri: Bazı transkripsiyon faktörleri hem bir homeodomain hem de ikinci bir DNA-bağlama bölgesine sahiptirler. Bazı durumlarda, homeodomaine karşılık gelen bu bölge ve ikinci DNA-bağlama bölgesine POU domaini adı verilir.  İlk bilgiler, böyle bölgelere sahip olduğu ilk kez görülen dört proteinden alınmıştır: Pit-1 (GHF1 de denir), büyüme hormonu, prolaktin ve diğer hipofiz proteinlerini kodlayan genleri aktive eden hipofizeözgü bir faktör;          

kaynak: helixbilim.com