22 Mayıs 2022

Helixbilim.com

Güncel Bilim ve Teknoloji Siteniz…

Kokulu Kara Üzümün (Vitis labrusca L.) Mikro Çelik Kültürü ile Mikro Çoğaltımı

Vitis labrusca leaves

Karadeniz Bölgesi üzüm çeşitliği yönünden bir gen havuzu niteliğinde olup, yemeklik şaraplık üzümleri ile dünyaca meşhur varyeteleri (alt tür) leri bulundurmaktadır.vitis labrusca .l   (balıkçı siyahi) bu türlerden biridir.

Fiziksel Özellikleri;
Kokulu siyah üzüm  ,15 metre ye kadar yükselebilen ve  oldukça hızlı büyüme ve gelişme gösteren üzüm türleri içinde mantar hastalıklarına en dirençli bir bitkidir .Ancak soğuğa karşı oldukça duyarlı olduğundan 700 metre rakıma kadar iyi adaptasyon (uyum) gösterir.Çiçekleri hermafrodit (erdişi) olup tozlaşma böcekler ve arılar tarafından yapılır. Kendine has kokosu ve tadı bulunan meyvaları oldukça yüksek oranda şeker ihtiva eder.Olgunmeyvaları ortalama %6 ile %16 arasında glikoz içerir.Bu yüzden şeker hastalarının aşırı tüketmesi tavsiye edilmez.  Balıkçı Siyahı üzüm tipi koyu kırmızı-mor renkli, taneleri yuvarlak şekillli ve yoğun bir pus tabakası ile örtülü, dış kabuğu oldukça kalın olup içerisinde ortalama 1-3 adet çekirdek bulundurmaktadır. Dalı silindirik formdaki salkımları ise küçük ve oldukça dolgun yapılıdır. Bu üzüm çeşidinin tadı ise çilek aromalıdır.

Tıbbı Kullanımı Ve Faydaları;
—astım , solumum yolu enfeksiyonları , kalp krizi vb hastalıkları önemli ölçüde azaltır .Kandaki nitrik asit seviyesini düşürerek kanın pıhtılaşmasını önler ..Ayrıca bu üzümde bulunan antioksidanlar damarları tıkayan LDL kollesterolun (kötü kolllestrol) yükseltgenmesini önler.ı tıp alanında Fito terapi (bitkisel tedavi ) olarak sıklıkla kullanılır. Demir içeriği nedeniyle hemoglobin sentezini artırarak alyuvarların daha fazla oksijen depolamasına yardımcı olur.  Antioksidanların Sayesınde  serbest radikallerle savaşarak alzheimer hastaliğinin seviyesini düşürdüğü , sinir sistemi harabiyetlerini önlediği tespit edilmiştir.İçeriğindeki zengin flavonoidler göz ve görme kayıplarını önlemede yardımcı olur.Yapılan son bilimsel çalışmalar  bu üzümün  kanserden koruyan ve kanser  riskini önemli ölçüde azaltan bir bitki olduğu gerçeğini ortaya çıkarmıştı.

Tarımı, Üretilmesi Ve Çoğaltılması

—Üretme ve çoğaltma genellikle çelikleme (vegatatif) yöntemle yapılmaktadır.Bitkinin yan dalllarından büyüme noktası bulunun genç kısımlarından alınan çelikler toprağa sabitlenmesiyle olur.Çelikleme birebir kopyasını oluşturmak olduğundan iyi verim veren  ekonomik öneme sahip varyete(alt tür) lerin çoğaltılmasında  önemli yer tutar.Bir başka üretme yöntemi tohumla(generatif) çoğaltmadır.

NEDEN DOKU KÜLTÜRÜ

— — çoğaltılan bir asmanın dikimden itibaren çelik üretimi yapılabilecek duruma gelmesi için büyük problem olarak görülmektedir . Doku kültürü ile çoğaltma ise kullanılan bitki türü ve kültürel koşullara bağlı olarak genetiksel olarak homojen popülasyonların oluşturulmasına, güçlü ve verimi normal olan sağlıklı bitkilerin üretimine olanak sağlamaktadır .Doku kültürü ile çoğaltma, daha kısa süreye ihtiyaç duyulması, çoğaltmanın yılın herhangi bir döneminde yapılabilmesi ve böylece hızlı üretimin sağlanması açısından çelikle çoğaltma yöntemine göre daha avantajlı durumdadır.

Vitis labrusca leaves’te  mikro çelik kültürü meteryal ve yöntem

—Balıkçı Siyahı üzüm tipinin aktif büyüme dönemindeki sürgünlerinden alınan tek boğum içeren 2-4 cm uzunluğundaki  . Mikro çelikler öncelikle yüzey sterilizasyonu amacıyla sodyum hipoklorid (% 20) ile 1-2 damla Tween 20 bulunduran çözelti içinde 15 dakika muamele edilir ve ardından steril kabin içinde steril saf su ile 3 kez durulanır. sonra MS temel besin ortamı  hazırlanırken makroelementler olarak 370 mg/l MgSO4.7H2O, 170 mg/l KH2PO4, 1900 mg/l KNO3, 1650 mg/l NH4NO3, 332.2 mg/l CaCl2

    mikro elementler olarak 6.2 mg/l H3BO3, 0.83 mg/l KI, 8.6 mg/l ZnSO47H2O, 0.025 mg/l CoCl26H2O, 0.025 mg/l CuSO45H2O, 37.26 mg/l Na2EDTA, 27.8 mg/l FeSO47H2O, 16.9 mg/l MnSO4H2O, 0.25 mg/l Na2MoO42H2O; organik madde olarak 100 mg/l Myo-inositol; vitamin olarak 0.5 mg/l nicotinic acid,  ve 0.1 mg/l Thiamine; 2 mg/l Glycine; 30 g/l sucroz; 8 g/l agar kullanılmış besi ortamının pH’sı 5.7-5.8’e ayarlanmıştır. Kullanım öncesinde ortamlar 121oC ve 1.05 atm basınçta ki otoklavda 15 dakika tutularak steril edilir. Mikro çelikler yüzey sterilizasyonları yapıldıktan sonra sürgün oluşturulması amacıyla BA (0, 0.5, 1, 2 ve 4 mg/l (Benzyladenin) içeren MS besi  tüplerinde kültüre alınir. Farklı dozlarda BA ilave edilmiş MS ortamında kültüre alınan mikro çeliklerden yaklaşık 2 hafta sonrasında süren sürgünler kesilir ve en uygun köklendirme ortamının belirlenmesi için sürgünler mümkün olduğunca eşit büyüklükte olacak şekilde uygulamalar için dağıtılmıştır. En uygun köklendirme ortamının belirlenmesi amacıyla sürgünler, MS ortamından BA çıkarılarak, farklı IBA (0, 0.5, 1, 2 ve 4 mg/l) konsantrasyonlarını içeren aynı besin ortamına aktarılmışlardır. Transferi yapılan bitkiler sıcaklığı 26±2 °C, fotoperyodu 16 saat ve ışıklanma şiddeti 3000-4000 lüks olan beyaz LED ışıkların yer aldığı büyütme kabininde tutulur.

sonuç;

—Çalışmadan sonuç olarak Balıkçı Siyahı tipi için  sürgün gelişimi açısından en uygun BA (benziyladenin)dozunun 1 mg/l; sürgünlerin köklenmesi bakımından ise 2 mg/l IBA(indol butirik asit) olduğu belirlenmiştir.

Kaynakça;

Bu makale  Ordu Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, — Hatice BİLİR EKBİÇ1* Gül YILMAZ tarafından yazılmıştır.

helixbilim.com