23 Mayıs 2022

Helixbilim.com

Güncel Bilim ve Teknoloji Siteniz…

kripto sanatı hakkında genel bilgi

Kripto Sanatı Nedir? kripto sanatı hakkında genel bilgi
Kripto sanat esasında bir sanat türü veya akımı değil, blokzincir sistemine dâhil edilen dijital içeriklerin ortak adıdır.

Kripto sanat esasında bir sanat türü veya akımı değil, blokzincir sistemine dâhil edilen dijital içeriklerin ortak adıdır. Kripto sanat denilince akla daha çok dijital resimler gelse de teorik olarak herhangi bir dijital içerik (şarkı, video, GIF vb.) kripto sanat eseri olabilir. Bu yüzden kripto sanatın ne olduğunu anlayabilmemiz için önce kripto dünyası ile alakalı başlıca terimleri bilmemiz gerek.

Blokzincir Nedir? Blokzincir Teknolojisi Nasıl İşler?

Blokzincir teknolojisinde, birbirinden bağımsız birden çok bilgisayar ya da sunucu birbiri ile iletişime geçerek ve bir ağ bütünü oluşturarak tek bir hesaplama merkezi gibi çalışır. Blokzincirin her bir halkasında kendisine özgü veri kümeleri bulunmaktadır ve bu veriler zincirin diğer halkalarıyla paylaşılır. Bu yüzden blokzincire eklemlenecek bir veri kümesi, tüm diğer elemanlar tarafından aynı şekilde algılanmalı ve tutarlı olmalıdır.

Bilginin belirli merkezlerde tutulduğu klasik veri tabanlarının tam tersine, blokzincir sisteminde paylaşılmış veri tabanı prensibi vardır. Bilgi bu biçimde paylaşılarak depolandığı için blokzincir yapısına dâhil olan verilerin değiştirilmesi veya izinsiz olarak aktarılması imkânsızdır.
blokzincir nedir?
Bilginin tek bir merkeze iletildiği veri tabanı sistemlerinde diğer bütün katılımcılar kayıtların tutulduğu merkeze bağlıdır. Bilginin korunması ve kontrol edilmesi bütünüyle merkezin inisiyatifindedir. Paylaşılmış veri tabanı sistemindeyse bilgiye ait kayıtlar katılımcıların hepsinde depolanır. Bunun sayesinde sistemin tüm elemanları bilginin korunmasından ve kontrol edilmesinden sorumlu hâle gelir. Ayrıca bilgiler üstünde yapılan tüm değişiklikler de kayıt altına alınır.

Değiştirilemez Jeton (Non-fungible token: NFT) Nedir?

Dijital bir içeriğe bağlı olup kendisine özgü bir kimlik atanarak blokzincir sistemine dâhil olan veri kümelerine değiştirilemez jeton (NFT) denir. Bu yolla söz konusu dijital içeriği kayıt altına aldıran kişi blokzincir sistemi üstünden teyit edilebilir ve dijital içerik el değiştirdikçe bu kişi alışverişlerden gelir elde etmeye devam eder.

Ilk tweet

NFT olarak satışı yapılan en dikkat çekici dijital içeriklerden biri Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey’in attığı ilk tweet oldu. Dorsey’in açık artırma ile satışa sunmuş olduğu ve “şimdi twitter ayarlarımı yapmaktayım” manasına gelen tweet 2,9 000 000 dolar karşılığı ethere alıcı buldu. “Ether”, Ethereum blokzincir sisteminin para birimidir.

Bununla beraber, dijital bir içeriğin NFT’sine sahip olmak onun telif haklarına da sahip olduğunuz manasına gelmez. İnternette anonim olarak dolaşan bir video için NFT talebinde bulunmak üzere bir blokzincir sistemine müracaatp NFT’yi elde edebilirsiniz fakat kanunlar gereğince telif haklarının sahibi videoyu oluşturan kişidir. Telif hakları kanunlarla teyit edilip korunurken, NFT’nin sadece bağlı bulunduğu blokzincir sisteminde bir karşılığı vardır.

NFT Hangi Blokzincirlere Bağlıdır?

Kripto sanat eserlerinin bağlı bulunduğu NFT’ler genelde Ethereum blokzincir sisteminde yer almakta ve bu sistemin para birimi olan “ether”ler ile alınıp satılıyor.

Bir Dijital İçerik Nasıl Kripto Sanat Hâline Gelir?

Kripto sanat eserlerinin hem oluşturulması hem de alışverişi için çeşitli platformlar mevcut. Bunların bazılarına fakat davet usulü ile giriş sağlanabilirken bazıları herkese açık. Dijital eserin NFT kimliği elde etmesi için belli bir miktar ücret ödenmesi gerekmektedir. Bu yolla eserin müracaat sahibi ile bağlantısı kuruluyor. Bu ücrete “yakıt parası” deniyor çünkü eseri NFT ile blokzincire dâhil etme sürecinde kullanılacak olan bilgisayarların elektrik ve internet masrafları gibi giderlerinin karşılanması gerekmektedir. Yakıt parası, çeşitli değişkenlere göre dönemsel olarak farklılaşabiliyor.

Piksel?

Bir Türk sanatçı tarafından üretilen “The Pixel” (Piksel) adlı çalışmada gri renkli tek bir piksel yer almakta. The Pixel 1,3 000 000 dolar karşılığı ethere satışı yapıldı.

Peki, Kripto Sanat Neden Değerli?

Her türlü içeriğin bir biçimde kopyalanıp yayıldığı dijital dünyada bir eserin NFT ile kayıt altına alınması onu kıymetli kılıyor. Yalnız gündelik hayattaki diğer şeyler gibi kripto sanat eserlerini de kıymetli kılan, insanların onlara bir değer biçmesi. İlk kripto para birimi olan Bitcoin 2009’da ortaya çıkmasına rağmen, kripto sanat eserlerinin ortaya çıkması 2014’ü, popülerleşip değerlenmesi ise 2020’yi buldu.

Şimdiye dek satılmış en pahalı kripto sanat eseri, Mike Winkelmann tarafından yapılan bir kolajdır. “Everydays: the First 5000 Days” (Her Günler: İlk 5000 Gün) adlı eser, en son 11 Mart 2021’de 69 000 000 dolar karşılığında 39.124 ethere satışı yapıldı.

kaynak:tübitak bilim genç dergisi,web,google

helixbilim.com